Gwneud bywoliaeth o'n coetiroedd

Helo Dylan yw fy enw i. Rwy'n byw yn Eryri ac yn dibynnu ar y coedwigoedd am fywoliaeth. Rwy'n gweithio'n bennaf gyda choed brodorol, yn eu tyfu, eu plannu, eu hamddiffyn, eu cwympo a'u defnyddio.

Rwy'n rhedeg meithrinfa goed tarddiad lleol bychan, gan werthu i bob math o elusennau a chwmnïau mawr i bobl sydd eisiau ychydig o goed ar gyfer eu gerddi. Rwy'n treulio'r flwyddyn yn tyfu'r coed ond yn eu gwerthu yn bennaf yn ystod dymor plannu’r gaeaf. Os ydw i'n ymwneud â'r plannu a'r gwaith cynnal a chadw, yna mae fy ngwaith yn ymestyn i amddiffyn y glasbrennau ifanc rhag llystyfiant o'u cwmpas; fel rhedyn, neu bori defaid a geifr gwyllt.

Mewn cyferbyniad â phlannu coed, rwyf hefyd yn gosod gwrychoedd, prysgwydd cyll a helyg, ac yn creu llawer o wahanol gynhyrchion. Defnyddir helyg ar gyfer ystodau eang o grefftau, o fasgedi bach, i wehyddu glannau afonydd ar gyfer rheoli erydiad. Defnyddir cyll i wneud clwydi neu begiau, gall drain duon wneud ffyn cerdded, a gellir trawsnewid coed sydd wedi cwympo yn feinciau neu byst ffens.

Mae rhododendron yn broblem wirioneddol yn ein coedwigoedd, lle rwy'n treulio llawer o amser yn clirio ac yn atal eu heginblanhigion rhag tyfu'n fwy. Lle dwi'n gweithio, mae'r frwydr hirdymor hon yn cael ei hariannu ar hyn o bryd trwy'r Prosiect Coedwig Glaw Celtaidd, sy'n targedu coetiroedd arbennig o bwysig ledled Cymru. Problem ymledol arall fu dyfodiad Lladdwr yr Ynn, sy'n golygu fy mod i'n gorfod cwympo'r rhai peryglus. Wrth dorri'r hen goed hyn i lawr, rwy'n ceisio cadw cymaint o'u gwerth ecolegol â phosibl. Er enghraifft, rwy'n gadael bonyn uchel i wneud y mwyaf o storfa garbon wrth gefn, a safleoedd nythu neu fwydo ar gyfer adar a phryfed a gellir defnyddio amrywiaeth o doriadau i wneud pantiau artiffisial neu geudodau sy'n pydru am yr un rheswm.

Dyma sut rydw i'n gwneud bywoliaeth allan o'r coetiroedd, ond rydym ni i gyd yn dibynnu arnyn nhw, o'r toeau ar ein tai, i'r tudalennau yn ein llyfrau, ac i'r awyr rydyn ni'n ei anadlu.